İşe İade Davası: Şartlar ve Süreler
İş güvencesi kapsamındaki işçilerin işe iade talebi için aranan şartlar, zorunlu arabuluculuk ve hak düşürücü süreler.
İş sözleşmesi geçerli bir neden olmaksızın feshedilen işçi, belirli şartları taşıyorsa işe iade talep edebilir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ila 21. maddelerinde düzenlenen iş güvencesi hükümleri, bu talebin çerçevesini çizer. Ancak süreler son derece kısa olduğundan fesihten hemen sonra harekete geçmek gerekir.
İş güvencesinin şartları
İşe iade talebinde bulunabilmek için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor olmalıdır.
- İşçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalıdır.
- İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
- İşçi, işletmenin bütününü yöneten işveren vekili veya işe alma ve işten çıkarma yetkisine sahip işveren vekili konumunda olmamalıdır.
Geçerli neden kavramı
İşveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir nedene dayanmak zorundadır. Feshin yazılı yapılması ve fesih sebebinin açık ve kesin biçimde belirtilmesi gerekir. Davranış veya verimle ilgili nedenlerle fesihten önce işçinin savunmasının alınması da kanuni bir zorunluluktur.
Süreler
İşe iade sürecinde iki kritik süre bulunur:
- Bir ay: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
- İki hafta: Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
Bu süreler hak düşürücüdür. Kaçırılmaları hâlinde işe iade talebi esastan incelenmeden reddedilir.
Davanın sonuçları
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Bu durumda işçiye, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ve diğer hakları ödenir. İşveren, başvuru üzerine işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa ayrıca mahkemece belirlenen işe başlatmama tazminatını ödemekle yükümlü olur.
Hazırlık
Fesih bildirimi, iş sözleşmesi, bordrolar, SGK hizmet dökümü ve işyerindeki işçi sayısını gösteren belgeler, işe iade talebinin değerlendirilmesinde ilk incelenmesi gereken belgelerdir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuza ilişkin değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.